Johann Joachim Agrell -  Orchestral Works

Sirkka-Liisa Kaakinen-Pilch violin - Pauliina Fred flute - Jasu Moisio oboe - Helsinki Baroque Orchestra - Aapo Häkkinen direction and harpsichord

Gustave Nadaud - La Bouche & l'Oreille • Details

Arnaud Marzorati voice & musical direction - Daniel Isoir piano
Stéphanie Paulet violin - Alexandre Chabod clarinet - Paul Carlioz violoncello

Pierre Moulu - Messes Alma redemptoris Mater & Missus est Gabriel Angelus

The Brabant Ensemble - Stephen Rice direction

Ludwig van Beethoven  - Violin Sonatas Vol. 3: Sonata in D major op. 12/1 - Sonata in A major op. 12/2 - Sonata in E flat major op. 12/3 - Rondo in G major WoO 41

Hiro Kurosaki violin - Linda Nicholson fortepiano

André-Ernest-Modeste Grétry -  Andromaque Tragédie Lyrique, Paris, 1780

Karine Deshayes soprano - Maria Riccarda Wesseling mezzo-soprano - Sébastien Guèze tenor - Tassis Christoyannis baritone
Le Concert Spirituel - Hervé Niquet direction

                               

Anton Ferdinand Titz - String Quartets for the Imperial Court of St. Petersburg (Vol.3)

Hoffmeister Quartet

Wolfgang Amadeus Mozart -  Trio in E flat major, K. 498 for piano, clarinet and viola 'Kegelstatt Trio' - Fantasy in C minor, K. 475 - Grande Sonate in A major for basset clarinet and fortepiano (1809) after Clarinet Quintet K. 581

Anneke Veenhoff fortepiano - Nicole van Bruggen basset clarinet - Jane Rogers viola

Franz-Joseph Haydn - Arianna a Naxos, Lieder & Canzonettas

Stéphanie d'Oustrac mezzo-soprano - Aline Zylberajch fortepiano

'Sing. Mouthon' [Charles Mouton? - The mystery of Sign. Mouthon 10 Concerti à 5

Ars Antiqua Austria - Gunar Letzbor violin & direction

Henry Purcell - The food of love

Paul Agnew tenor - Anne-Marie Lasla bass viol - Elizabeth Kenny theorbo & guitar - Blandine Rannou harpsichord & organ

Anonymous 17th. Cent. - Cantate Contarini

Marta Infante mezzo-soprano - Ars Atlántica - Manuel Vilas direction

 Franz Joseph Haydn  and others - 'Quartetti fugati'

 Rincontro

 Joseph Ruiz Samaniego - 'La vida es sueño...'

 Los Músicos de Su Alteza - Luis Antonio González direction

 Johann Sebastian Bach - English Suites BWV 806 - 811

 Olga Martonova harpsichord

  Nicola Matteis - 'False consonances of Melancholy' • Ayres for the violin

 Gli Incognito - Amandine Beyer violin & direction

La voce di Orfeo

Furio Zanasi baritone - Giulio Casati narrator - La Chimera - Eduardo Egüez direction

Federico Mompou - Piano music

Don Perlimplín, Ballet, ComptinesJordi Masó

De Catalaan Federico Mompou (1893-1987) geniet een beetje een cultstatus. Hij is geliefd bij een kleine maar trouwe schare fans. Misschien hangt de beperkte waardering samen met het feit dat hij bijna uitsluitend miniatuurtjes voor piano heeft gemaakt. Toch is hij een groot componist, die als een dichter juist in kort bestek heel veel te vertellen heeft. Wat dat betreft past hij in de traditie van Satie en Poulenc. De Franse invloed en de melancholie die Mompous muziek typeren, beheersen de pianowerken op deze cd van Jordi Masó. Het betreft hier composities die tijdens Mompous leven onuitgegeven zijn gebleven, zoals het beeldschone ballet Don Perlimplín uit 1955 (dat Mompou uiteindelijk niet zelf heeft georkestreerd). Masó speelt hier de oorspronkelijke pianoversie, een verrukkelijke verzameling stukken met wisselende stemmingen en ondanks sterke verwijzingen naar Ravel, Debussy, Poulenc en Falla toch op bijzondere wijze geheel eigen van karakter. Luister naar het eerste nummer, een Prélude met Messiaenachtige (!) openingsakkoorden, die na korte tijd overgaan in puur impressionistische lyriek. Mompous muziek is betoverend en wordt op deze onmisbare cd (die ook zeldzame werken voor viool en piano en cello en piano bevat) voortreffelijk gespeeld door Jordi Masó.

Johann Sebastian Bach - Sonatas and Partitas for solo violin

Khachatryan, Sergey

Met zijn 25 jaar is de Armeense violist Khachatryan al een wereldster. Op zijn vijftiende won hij het Sibelius Concours en hij was twintig toen hij zijn mededingers op het Koningin Elisabeth Concours versloeg. Op de toen verworven Stradivarius, een bruikleen, speelt hij nu Bachs Sonates en Partita’s. Hij doet dat met een verbijsterende technische perfectie en muzikaal inzicht: in de meerstemmigheid die Bach zo ingenieus via akkoorden voor de vier snaren heeft gecomponeerd, gaat geen muzikale lijn verloren. Daarbij is zijn spel weldadig zuiver en zingend van klank. Als violist is hij een rijpe meester, als musicus is hij jong en romantisch. Niet zozeer de bevindingen van de historische uitvoeringspraktijk gaan hem ter harte als wel het spelen ‘recht uit het hart’. Zijn hart lijkt hem de vrijheden die hij neemt te dicteren en de cantabile klank waarbij hij het vibrato niet uit de weg gaat. Het is hartverwarmend, maar de interpretatie leidt soms tot een wat dichte klank en een teveel aan muzikale details waarbij het zicht op de grote architectuur belemmerd raakt. Af en toe verlangt men naar een grotere eenvoud, die de jonge Armeen zich hopelijk op den duur zal verwerven, als hij zijn ‘nesthaar’ verliest.

Felix Mendelssohn - Piano trios

Ax, Emanuel; Ma, Yo-Yo; Perlman, Itzhak

Het is niet aan uw recensent muziekprijzen uit te delen, maar hierbij toch de voorzichtige voorspelling dat deze nieuwe opname van Mendelssohns Pianotrio’s wel een beeldje links of rechts in de wacht gaat slepen. Zet drie muziekgiganten bij elkaar en het is altijd prijs. Zo simpel is het dus niet, want te veel artistiek ego kan de som der delen ook minder dan het geheel doen uitvallen. In de toelichting komen de pianist Emanuel Ax, de cellist Yo-Yo Ma en de violist Itzhak Perlman zelf aan het woord: jarenlang samen optreden heeft tot een hechte muzikale vriendschap geleid, verzekeren de heren ons. We geloven ze graag, maar woorden blijven woorden… totdat de cd gaat draaien! In de snelle delen blijven alle details hoorbaar, nergens een spoor van de neurotische waas die uitvoeringen van Mendelssohns kamermuziek nog wel eens wil omgeven. Vergist u zich niet: als Mendelssohn om energie en vuur vraagt, blijft dit Amerikaanse gelegenheidstrio bepaald niet op de handen zitten. Maar, de echte amicale onderonsjes worden bewaard voor de langzame delen: geïnspireerd, ontroerend en vol gulheid. Inderdaad, de essentie van vriendschap, en niet toevallig wezenskenmerken van Mendelssohns muzikale genie. Puur plezier!

Joseph Haydn - Stabat mater

Trinity Choir; Rebel Baroque Orchestra; Burdick, J. Owen

Hoewel Joseph Haydn de geschiedenis is ingegaan als ‘de vader van de symfonie en het strijkkwartet’, heeft hij ook een bescheiden aantal liturgische werken nagelaten. Zijn Stabat mater uit 1767 was een van de eerste en werd direct een daverend succes. Sterker nog, het behoorde bij zijn leven tot de meest gespeelde werken en genoot internationale bekendheid, tot in het calvinistische Nederland aan toe. In navolging van illustere voorgangers als Palestrina, Scarlatti en Pergolesi gaf Haydn een heel eigen richting aan de traditionele woorden van de Moeder Gods die aan de voet van het kruis het lot van haar Zoon beweent. In veertien delen krijgt de oorspronkelijke middeleeuwse tekst een voor Haydn ongekend dramatische lading. Niet voor niets schrijft de componist voor het merendeel langzame tempi voor en staat de helft van het werk in mineur. Het New Yorkse Trinity Choir, bijgestaan door het gerenommeerde Amerikaanse oudemuziekensemble Rebel Baroque Orchestra, is goed vertrouwd met Haydns kerkmuziek. Het heeft immers ook al zijn missen opgenomen, bij Naxos verkrijgbaar als verzamelbox. Het resultaat is een mooi afgewerkte uitvoering, waarbij de tenor Stephen Sands en de bas Richard Lippold een extra pluim verdienen voor hun positieve vocale bijdragen.

Andreas Goepfert - 3 Clarinet concertos

Klöcker, Dieter; Jenaer Philharmonie; Moesus, Johannes

In het boekje bij deze cd met werken van de onbekende Andreas Goepfert (1768-1818) is een aardig essaytje van de klarinettist Dieter Klöcker opgenomen over de muzikale milieuvervuiling van deze tijd. Door de opkomst van de massacultuur en onder het motto ‘hoe luider hoe beter’ willen wij geen aandacht meer schenken aan het kleinere, het breekbare, of met andere woorden de minder bekende componist. Klöcker kaart aan dat wij alleen de bekende werken van de grootste componisten eren, door ze steeds te herhalen. Zelf zou ik eraan willen toevoegen dat het gebrek aan nieuwsgierigheid voor onbekende muziek uit het verleden ook wortelt in een soort snobisme van sommige musici. Zij halen vaak hun neus op voor componisten als Spohr, Onslow, Pierné of Schmitt, om een paar buitenbeentjes te noemen. Als vergeten muziek dan toch wordt opgenomen, wordt ze doorgaans door minder getalenteerde musici gebracht, waarmee de vergeten meesters niet echt worden geholpen. Met Dieter Klöcker zit dat anders. Hij is een begenadigd klarinettist die een perfect pleidooi houdt voor Goepferts muziek. Deze mozartiaanse concerten zijn uitermate charmant en kleurrijk (luister naar het tweede deel van opus 35!) en ze worden met verve gespeeld door solist en orkest.

Heinrich von Herzogenberg - Violin concerto, Odysseus

Wallin, Ulf; Deutsche Radio Philharmonie; Beermann, Frank

Heinrich von Herzogenberg was een fan van Brahms en Wagner. In zijn Vioolconcert hoor je onder meer de invloed van Brahms’ instrumentatie, met die typische strijkers- en blazersklanken. Het eerste deel is lastig te volgen. Nog voordat de soloviool inzet, zijn al drie thema’s voorbijgekomen. Het tweede deel begint met een geestig pizzicatothemaatje. Thema’s keren daarna steeds terug en de luisteraar krijgt meer houvast. De violist Ulf Wallin heeft goed begrepen dat het niet gaat om virtuositeit, maar om muzikaliteit. Het orkest klinkt warm, krachtig en helder. Pas bij de symfonie Odysseus besef je dat het meer dan honderd musici bevat. In vier delen vertelt Herzogenberg Odysseus’ verhaal. ‘De zwerftocht’ verklankt de wilde zee met gebroken drieklanken, golvende dynamiek en veel geluid. Odysseus krijgt - heel Wagneriaans - een leidmotief. In ‘Circes paradijs’ klinken de gebroken drieklanken weer, maar dan quasifeestelijk. Quasi, want Circe verandert haar gasten in dieren. ‘Het gastmaal van de vrijers’ verklankt in een fuga de chaos van de vrijers die om de heerschappij vechten. ‘Odysseus’ verandert van mineur in majeur: hij overwint. Zou Herzogenberg zijn onbekendheid overwinnen? Hij was een componist die de stijl van anderen vakkundig verwerkte in zijn eigen stijl.

Antonín Dvorák - Violin concerto & Legends op. 59

Tognetti, Richard; Nordic Chamber Orchestra; Lindberg, Christian

Heinrich von Herzogenberg, een Zwitserse componist, was gek op Brahms, wiens stijl hij in zijn Vioolconcert verwerkte. Herzogenberg was een vriend van Brahms, net als Dvorák. Ze droegen allebei een vioolconcert op aan Joseph Joachim en vroegen allebei advies aan deze violist. Allebei herschreven ze de compositie, maar Joachim voerde de werken nooit uit. Een verschil: Brahms stuurde Herzogenbergs partituur ongezien door, terwijl hij Dvorák overlaadde met complimenten. En diens Vioolconcert werd meteen populair vanwege de Tsjechische klanken. Het eerste deel gaat naadloos over in het lyrische tweede, waarvan het stormachtige middengedeelte contrasteert met de rustige ondertoon. Het derde deel zit, net als bij Herzogenberg, vol dansthema’s. Even klinkt een bekend thema uit de Slavische dansen die Dvorák toen ook componeerde. De Legenden hadden ook Stemmingen kunnen heten. Het zijn tien korte stukjes, een opeenvolging van stemmingen, die Dvorák voor twee piano’s heeft geschreven en later georkestreerd. Eenvoudig opgezet, maar allemaal pareltjes. Het orkest speelt intiem, krachtig en stuwend met een heldere, warme, ronde klank en prachtige balans. De meeslepende, maar niet melodramatische en juist lichte toon van de violist Richard Tognetti doet Dvoráks muziek evenzeer recht. Deze cd is een echte aanrader.

Arnold Schönberg - String trio, op. 45; Four pieces for mixed chorus, op. 27; Three satires for mixed chorus, op. 28; Septet-Suite, op. 29; Accompaniment to a cinematographic scene, op. 34

Twentieth Century Classics Ensemble; Simon Joly Chorale; London Sinfonietta; London Symphony Orchestra; Craft, Robert

Bij de naam Robert Craft denkt menigeen aan Stravinsky. De Amerikaanse dirigent en musicoloog onderhield jarenlang een nauwe band met de Russische componist, hetgeen resulteerde in een scala aan gezaghebbende uitvoeringen en publicaties. Men wil hierdoor nog wel eens vergeten dat Crafts muzikale horizon een stuk verder reikt. Tot de muziek van Schönberg bijvoorbeeld, wiens gehele oeuvre door Craft wordt opgenomen bij Naxos. Op de nieuwste release van deze Robert Craft Collection staan onder meer de Drie satires voor gemengd koor, waarmee Schönberg anno 1926 de draak stak met de in zijn ogen regressieve neoclassicisten. Maar zelf bleek hij ook niet geheel ongevoelig voor de neoklassieke mode die in het interbellum hoogtij vierde. In zijn Septet-Suite bijvoorbeeld, die in de handen van het Twentieth Century Classics Ensemble een rijkgeschakeerde uitvoering krijgt, bedient de Weense twaalftoonskunstenaar zich van traditionele variatie- en barokke dansvormen. Desalniettemin blijft in Schönbergs klankwereld altijd de expressionist van weleer voelbaar. Dat mag blijken uit de zinderende registratie van de Begleitungsmusik zu einer Lichtspielszene door het London Symphony Orchestra. Of de indringende verklanking van het Strijktrio, een muzikaal verslag van de hartstilstand die Schönberg in 1946 bijna fataal werd.

Edward Elgar, Peteris Vasks e.a. - Cello Concerto

Sol Gabetta, Danish National Orchestra o.l.v. Mario Venzago

Drink een kopje thee met Sol Gabetta, en je laat je overrompelen door de tomeloze energie van deze jonge Argentijnse celliste. Gabetta praat honderduit en vertelt openhartig over haar muzikale ervaringen en haar nieuwe cd met onder meer het Celloconcert van Elgar en enkele korte stukken van Dvorák en Respighi, die onlangs is verschenen bij het label Sony.

Niets lijkt Sol Gabetta te veel, zeker gezien haar drukke en afwisselende concertagenda. Toch heeft ook zij momenten van stilte nodig. Die momenten vindt ze thuis of tijdens een vakantieperiode. In de muziek komt ze soms een ander soort stilte tegen. Naast Elgar heeft Gabetta The book voor cello solo van de Letse componist Peteris Vasks opgenomen. ‘Als ik zijn werk speel, merk ik dat de luisteraars steeds dichterbij komen, op het puntje van hun stoel gaan zitten en hun adem inhouden. Het eerste deel, Marcatissimo, is grillig als het leven zelf – Gabetta zingt woeste loopjes voor – en het tweede deel is het tegenovergestelde: Dolcissimo. Vasks kan met zijn muziek de wereld stilzetten.’

‘Elgars concert is ingetogener dan veel mensen denken. Iedereen kent de fantastische opname van Jacqueline du Pré. Zij heeft met haar prachtige, expressieve spel een stempel gedrukt op de uitvoeringspraktijk van deze compositie. Maar als ik diep in de partituur duik, vind ik een zeer emotionele componist die op het ene moment naar buiten treedt en zich even later weer terugtrekt.’ Gabetta heeft het stuk talloze keren in de zaal gespeeld, met diverse orkesten. Op de cd wordt ze begeleid door het Deens Nationaal Orkest onder leiding van Mario Venzago. ‘Elgar wordt een ander stuk als je het met verschillende orkesten speelt’, zegt ze. ‘Ik probeer telkens mijn emotionele visie op het werk, mijn geloof in deze muziek te delen met de musici, zodat ze mij vertrouwen en willen volgen.’

Gabetta’s energie gaat gepaard met een niet geringe dosis nieuwsgierigheid. Volgend jaar brengt ze een celloconcert van Michel van der Aa in première met Amsterdam Sinfonietta, maar de celliste besteedt ook veel aandacht aan repertoire van meer dan drie eeuwen geleden. Sinds twee jaar is ze actief met Cappella Gabetta, een barokensemble waarvan haar broer Andres concertmeester is. ‘Het past niet bij me om me te beperken tot één periode, ik ben altijd geïnteresseerd in iets nieuws. Zelfs als het lastig is, zoals het spelen van barokmuziek. Ik wil mijn instrument op verschillende manieren ontdekken.’ Gabetta speelt met regelmaat transcripties, zoals de drie karakterstukken van Elgar op haar cd: ‘Sospiri’, ‘Salut d’amour’ en ‘La capricieuse’. “Waarom alleen maar composities uitvoeren die oorspronkelijk voor cello zijn geschreven, terwijl er nog zoveel andere mooie muziek is?’

Komende maand vindt een nieuwe aflevering plaats van haar eigen Solsberg Festival, in het Zwitserse Olsberg, waar de celliste woont. Maar er wacht nog meer. Gabetta heeft een erhu gekocht, een Chinese viool die ze graag wil leren bespelen. ‘Als je nog iemand weet die een violoncello piccolo verkoopt, dan hoor ik het graag’, lacht ze enthousiast. ‘Ik ben ook van plan zangles te nemen. Vroeger heb ik veel in een koor gezongen, maar na school niet meer. Mijn zangkunsten zijn nog dezelfde als toen ik vijf jaar was.’ Je vraagt je af hoe Gabetta al deze activiteiten een plaats kan geven in haar rijke leven. ‘Ik ben erg georganiseerd. De enige momenten waarop ik de tijd vergeet, beleef ik wanneer ik muziek maak.’